Słoneczną niedzielę żal spędzić w domu ale zapowiadane temperatury zmuszają do wymyślenia drogi gdzie można będzie się schronić w cieniu. A cień to las. A gdzie tu lasem pojechać? Już wiem! Rudy w tym roku jeszcze tam nie byłem.
Przez las na Makoszowy i dalej na Przyszowice i Bojków. Przejazd przez Bojków to mordęga bo robia kanalizację jak nie wykopy to zryty asfalt ale widok rodzinki bocianów sprawia, że zapominam o tej paskudnej tarce drogowej i mocniej naciskam na pedały aby dotrzeć do Żernicy. Wiem jedno: przez Bojków nie wracam.

Rodzinka bocianów w komplecie © biber

W Żernicy „łapię” czerwony szlak rowerowy i przez Nieborowice i Pilchowice docieram do Stanicy. Tutaj zatrzymuję się na chwilę. Zazwyczaj przez Stanicę tylko przejeżdżam jadąc do Rud ale dziś zamieram się przyjrzeć tej wsi.

Już widać wieżę stanickiego kościoła © biber

W 1258 książę Władysław III Opolski funduje klasztor w Rudach i sprowadza tam cystersów. Daruje im również szereg wsi jedną z nich była Stanica właśnie. Wieś musiała być znaczna bo tu miał rezydować sędzia dla klasztornych dóbr. Odtąd wieś była związana z rudzkim opactwem. Nie omijały jej zarazy czy czasy nieurodzaju (1312 i 1348) i niszczące przemarsze wojsk, w tym przemarsz husytów w 1428 czy grabieże wojsk biorących udział w wojnie 30-letniej. Stanica zawsze dźwigała się z pożagi wojennej i nie znikła z map. Udział w tym mieli pewnie mądrzy bracia z klasztoru i ich wysoko rozwinięta gospodarka. W 1641 opat zezwala na zwiększenie wydobycia rud żelaza nieopodal Stanicy. Braciom górnictwo wychodzi tak dobrze, że w 1723 r. w Stanicy-Górnikach budują 15 metrowy piec hutniczy. W 1800 rozpoczęto budowę kościoła murowanego p.w. św. Marcina (miał zastąpić drewniany) i szkoły (obecnie probostwo). W 1810 w państwie pruskim klasztory zostają rozwiązane (sekularyzacja) i Stanica przestaje być wsią klasztorną. Od 1899 przez wieś przebiega wąskotorowa linia kolejowa Gliwice – Rudy. Będąc w Stanicy należy odwiedzić klasycystyczny kościół pod wezwaniem św. Marcina oraz kaplicę Nepomucena z XIX w. oraz zachowany budynek stacji wąskotorówki (obecnie dom mieszkalny). W Stanicy-Górnikach widać resztki hałd po górnictwie rud żelaza. Przyrodniczym skarbem Stanicy jest wspaniała tzw. „Lipa Sobieskiego”. Potężny pień o obwodzie ok. 630 cm i wysokość ok. 20 m robią wrażenie. Wielka, rozłożysta korona (rozpiętość 30 m) sprawia, że nie można przegapić tego zabytku przyrody. Rośnie on na prywatnym terenie ale doskonale widać drzewo z głównej drogi. Z Sobieskim mało ma wspólnego (jak większość innych lip Sobieskiego) bo posadzono ją 30 lat po bitwie pod Wiedniem ale to przecież bez znaczenia. Do niedawna w Stanicy znajdowała się również w okresie letnim wioska Indian Wielkich Równin lecz od jakiś 3 lat „Indianie” nie docierają do Stanicy. Dla fanów piłki nożnej Stanica jest ważna jako miejsce urodzenia Waldemara Matysika – zdobywcy 3 miejsca na mistrzostwach w 1982 roku.

Po zwiedzeniu Stanicy jadę dalej czerwonym rowerowym wprost do Rud.
Droga „wyprowadza” mnie z lasu wprost pod Skansen wąskotorówki akurat gdy parowóz Las-49 wraca z turystami z stacji Paproć. Kolej od swego powstania w latach 90tych XIX w. prężnie się rozwijała, w czym nawet wojny nie były przeszkodom. Jednakże rodzący się kapitalizm zakończył karierę wąskotorówki. Ale dzięki staraniom pasjonatów możemy zwiedzić skansen powstały na bazie, niegdyś węzłowej stacji Rudy.  

Po krótkim spacerze po terenie skansenu jadę pod klasztor. Mnisi przybyli do Rud z Jędrzejowa. Klasztor otoczony licznymi stawami hodowlanymi, polami, folwarkami, kuźniami, hutami, browarami szybko stawał się coraz to potężniejszy i wspanialszy. Oprócz kompleksu klasztornego wyrósł wspaniały pałac biskupi. W klasztorze mającym wspaniałą bibliotekę powstał jedyny w swym rodzaju poradnik dla spowiedników podpowiadający o co wypytywać spowiadających się. Dokument ten szczęśliwie zachował się do chwili obecnej w bibliotece Uniwersytetu Wrocławskiego i stanowi cenne źródło o wierzeniach i zwyczajach Górnoślązaków. Znamy go pod nazwą „Katalogu magii mnicha Rudolfa”. Oprócz licznych lasów, sztucznych jezior, uregulowanych rzek które możemy podziwiać do dziś pod nazwą Parku Krajobrazowego „Cysterskich Kompozycji Krajobrazowe Rud Wielkich” cystersi pozostawili po sobie wspaniały Zespół Pałacowo-Klasztorny z gotyckim kościołem Wniebowzięcia NMP (od 2009 posada rangę bazyliki mniejszej), w którym znajduje się łaskami słynący obraz Matki Boskiej Rudzkiej. W godzinach 13:30 – 17:00 można zwiedzić niewielką część kompleksu klasztornego (wstęp 5 zł). Odnowione budynki robią wrażenie. Można zobaczyć gotycki kielich opata czy przepiękną Biblię po łacinie i po polsku. Albo krucyfiks z starego kościoła miechowskiego (kościół zachował się jednie w poemacie Bończyka) albo przepiękną wykonaną z jednego kawałka lipy mierzącego 195 cm figurę Chrystusa „Ecce Homo” z 1504 roku!.

Po zwiedzeniu opactwa jadę dalej znów przez las do kaplicy Marii Magdaleny popularnej Magdalenki. Ta zabytkowa , murowana kaplica z XVIII w. powiększona o drewnianą wiatę (jest nazywana często leśnym kościołem) cudem ocalała z wielkiego pożaru w 1992 roku.

Niestety nie doczytałem, że w każdą III niedzielę lipca jest odpust więc przedzieram się przez sprzątających swe kramy handlarzy odpustowych. W środku lasu! Też pomysły mają, byle zarobić! Tylko kasa! Ech… Ale szybko znikam w lesie. Jadę do Tworoga Małego. Z wsi prowadzi mnie zielony pieszy. Bardzo piaszczysty odcinek. Były momenty, że trzeba pchać rower . Przy drodze mijam inną leśną kapliczkę. To kaplica św. Rocha. Figura znajdują się w kaplicy pochodzi z I połowy XVIII wieku. Przedstawia Jan Chrzciciela ale okoliczna ludność i tradycja każe nazywać kaplicę kaplicą św. Rocha. Może wcześniej była tam inna figura? Niestety zdjęcie nie wyszło. Wyjeżdżam z lasu w Trachach gdzie „łapię” żółty rowerowy szlak do Smolnicy. Koło drewnianego kościoła św. Bartłomieja z 1603 roku zmieniam szlak na niebieski, którym docieram do autostrady i techniczną docieram do lotniska, a potem już prosto przez Nowe Gliwice, Sośnicę do domu na zasłużone zimne piwko.